Lekcja 29: Deklinacja III (4) – przymiotniki

Na obrazku ilustrującym niniejszą lekcję widzicie numer od 1 do 3. Nieprzypadkowo. Ale wbrew pozorom nie chodzi tylko o to, że dzisiejszym tematem są przymiotniki 3 deklinacji. Przecież omawiamy ją już od dłuższego czasu. Ważniejsze jest to, że przymiotniki 3 deklinacji występują w trzech typach. Spokojnie, to nic trudnego. Za chwilę przekonacie się sami.

Przymiotniki 3 deklinacji – typy

Wyróżniamy 3 typy przymiotników 3. deklinacji. Różnią się one tym, ile zakończeń (dla różnych rodzajów – męskiego, żeńskiego albo nijakiego) dany przymiotnik posiada. A zatem mamy:

  1. Przymiotniki o 3 zakończeniach – inne dla każdego rodzaju, np. celer (męski), celeris (żeński), celere (nijaki) – w słowniku znajdziecie go jako „celer, is, e” – „szybki”. Genetivus to „celeris”.
  2. Przymiotniki o 2 zakończeniach – wspólne dla męskiego i żeńskiego, osobne dla nijakiego, np. gravis (męski i żeński), grave (nijaki) – w słowniku jako „gravis, e” – ciężki, poważny. genetivus to „gravis”.
  3. Przymiotniki o 1 zakończeniu – takie samo dla wszystkich rodzajów, np. felix – w słowniku jako „felix, icis” 0 „szczęśliwy”. Genetivus to „felicis”.

Dla ułatwienia poniżej teoria w formie graficznej.

Przymiotniki 3 deklinacji
Przymiotniki 3 deklinacji

Podsumowując – przymiotniki 3 deklinacji rozpoznamy po końcówkach „er” (dla rodzaju męskiego), „is” (dla rodzaju męskiego i żeńskiego), „e” (dla rodzaju nijakiego). Jeśli chodzi o przymiotniki o 1 zakończeniu, nie ma rady – formy trzeba po prostu zapamiętać.

Przymiotniki 3 deklinacji – odmiana

Jak już wspominałem, przymiotniki 3 deklinacji odmieniają się wg typu samogłoskowego, a zatem będą miały końcówki „i” w ablativie liczby pojedynczej, „ia” w rodzaju nijakim w liczbie mnogiej i „ium” w genetivie liczby mnogiej. Formy genetivu są regularne i podałem je już w poprzednim akapicie – a jeśli znamy formy podstawowe i rodzaj odmiany, poradzimy już sobie ze wszystkim. Bo tak naprawdę różnica między grupami przymiotników 3 deklinacji dotyczy tylko nominativu liczby pojedynczej (no dobra, i vocativu) – poza tym wszystkie formy tworzą już tak samo.

Wyjątki

Niestety zdarzają się wśród przymiotników 3. deklinacji wyjątki.

  1. Według typu spółgłoskowego odmieniają się przymiotniki: vetus, veteris (stary), pauper, pauperis (biedny), dives, divitis (bogaty), princeps, principis (pierwszy).
  2. Są też przymiotniki, które łączą w sobie elementy typu samogłoskowego i spółgłoskowego – mają ablativus liczby pojedynczej na „i” (jak w samogłoskowym), ale genetivus liczby mnogiej na „um” (jak typ spółgłoskowy). Są to: celer, celeris (szybki), memor, memoris (pomny), supplex, supplicis (korny).

Oglądaj filmy o łacinie i starożytności na YouTube!
Śledź Łacinę globalnie na FACEBOOKU,GOOGLE+PINTERESTINSTAGRAM

2 komentarzy dotyczących “Lekcja 29: Deklinacja III (4) – przymiotniki

  • 27/01/2016 at 12:23
    Permalink

    świetna strona <3
    Kocham łacinę, ale dopiero zaczynam się jej uczyć, więc prawdziwym szczęściem jest, że znalazłam tą stronę. Dziękuję za Twoje poświęcenie w jej tworzenie! Jest super i naprawdę bardzo ułatwia naukę
    Wielkie podziękowanie Ci się należą
    Pozdrawiam ciepło!

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *