Lekcja 34: Tworzenie i stopniowanie przysłówków

Bardzo dobrze poznaliście już łacińskie stopniowanie przymiotników, pora dowiedzieć się co nieco o przysłówkach. Na początek: co to jest przysłówek? To taka część mowy, która powstaje od przymiotnika i w przeciwieństwie do niego nie odpowiada na pytanie „jaki?”, tylko „jak?”. A zatem przysłówkiem pochodzącym od przymiotnika „dobry” jest „dobrze”. Jak tworzyć w łacinie owe przysłówki?



Tworzenie przysłówków w łacinie

W łacinie przysłówki tworzy się w bardzo łatwy i regularny sposób. Przysłówek ze swojej natury jest też nieodmienny, więc nie musicie się martwić, że zaraz pojawi się tabelka z kolejną odmianą. Jak się tworzy przysłówki? Spójrzcie na poniższą grafikę.

Łacina stopniowanie przysłówków
Łacina stopniowanie przysłówków – tworzenie przysłówków
  1. Aby utworzyć przysłówek od przymiotnika 2. deklinacji, do tematu tego przymiotnika (po odcięciu końcówki) dodajemy końcówkę -e. A zatem skoro „altus” to „wysoki”, „alte”- to „wysoko”.
  2. Aby utworzyć przysłówek od przymiotnika 3. deklinacji, do tematu (a przypominam, że poznajemy go po odcięciu końcówki -is z genetivu liczby pojedynczej) dodajemy końcówkę -iter. „Brevis” to „krótki”, „breviter” to „krótko”.
  3. Aby utworzyć przysłówek od przymiotnika 3. deklinacji, którego temat (a przypominam, że poznajemy go po odcięciu końcówki -is z genetivu liczby pojedynczej) kończy się na -nt, do tematu dodajemy końcówkę -er. A zatem: tematem przymiotnika „sapiens jest „sapient” (od genetivu „sapientis” odcięliśmy -is). Przysłówek od tego przymiotnika (mądrze) brzmi „sapienter”.
Łacina stopniowanie przysłówków

Na szczęście stopniowanie przysłówków w łacinie też jest bardzo proste. Powiem więcej: tak naprawdę już umiecie stopniować przymiotniki! Dlaczego?

  1. Stopniem wyższym (comparativus) przysłówka jest stopień wyższy przymiotnika, od którego ten przysłówek pochodzi, w rodzaju nijakim. Skoro wiemy, że stopniem wyższym przymiotnika „altus” w rodzaju nijakim jest „altius”, wiemy, że jest to również przysłówek – wyżej.
  2. Aby utworzyć stopień najwyższy przysłówka, bierzemy stopień najwyższy (superlativus) przymiotnika, od którego pochodzi, odcinamy końcówkę -us i do tematu dodajemy -e. Skoro wiemy, że stopniem najwyższym od „altus” jest „altissimus”, to do tematu altissim- dodajemy -e i powstaje nam forma „altissime” – najwyżej.

Spójrzcie na poniższą tabelkę, a wszystko stanie się zupełnie jasne. Łacina stopniowanie przysłówków:



Stopień równy Stopień wyższy Stopień najwyższy  Znaczenie
pulchre pulchrius pulcherrime pięknie
breviter brevius brevissime krótko
vehementer vehementius vehementissime gwałtownie
bene (wyjątek) melius optime dobrze
male peius pessime źle
alte altius altissime wysoko

Jeśli nie pamiętasz, jak się stopniuje przymiotniki, zajrzyj do tej lekcji.

Łacina stopniowanie przysłówków – wyjątki

Czasami zdarza się, że w funkcji przysłówka występują formy przymiotnika.

  1. W accusativie, np. facile – łatwo, tantum – tyle.
  2. W ablativie, np. raro – rzadko, subito – nagle.

Są też formy, które należy zapamiętać (na szczęście niewiele).

  1. Przysłówek od „bonus” (dobry) to „bene”.
  2. Stopień wyższy przysłówka „diu” (długo) to „diutius”.
  3. I inne (mniej ważne).

Pobierz darmowy e-book „400 najważniejszych łacińskich czasowników”!
Oglądaj filmy o łacinie i starożytności na YouTube!
Śledź Łacinę globalnie na FACEBOOKU,GOOGLE+PINTERESTINSTAGRAM

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

code